Waterkers in de Zwalmstreek
Roborst · 34 km
Roborst · km
Klik hier voor de lange versie van 34 km
Bij een smalle oversteek over de Zwalm tref je de IJzerkotmolen aan. In de 16de eeuw functioneerde die als papiermolen; later werd hij aangepast om graan te malen. In de 19de eeuw kwam er ook een brouwerij bij. In 1999 werd de molen grondig gerenoveerd en als taverne ingericht. Een heerlijk historisch kader om van een lekker streekbiertje te genieten.
De houten staakmolen die de hooggelegen en open vlakte tussen de dorpen Sint-Blasius-Boekel en Sint-Denijs-Boekel domineert, is niet de oorspronkelijke, want die verdween in 1946. De huidige komt uit Oosterzele, waar hij in 1983 tijdens een orkaan is omgewaaid. Twintig jaar later werd hij hier, op de Franskouter, heropgebouwd.
De kerk van het landelijke Roborst voert je honderden jaren terug in de tijd: dit vroeggotische, bak- en zandstenen pareltje dateert uit de 13de eeuw en werd in 1767 verbouwd. De achthoekige toren met noordelijke trapkoker kreeg toen een barokke spits. Ook het interieur van de Sint-Dionysius zal je ongetwijfeld weten te bekoren. Het meubilair is hoofdzakelijk 18de-eeuws. Er zijn hier enkele kunstschatten te vinden: een beeld van de Gekruisigde dat uit ca. 1600 dateert en verder enkele 17de-18de-eeuwse schilderijen. De grafstenen en rouwblazoenen stammen uit de 18de en de 19de eeuw.
De Paddestraat is een deel van de Romeinse heirbaan die Boulogne-sur-Mer met Keulen verbond. Ze is echter vooral bekend bij wielertoeristen en koersliefhebbers. Niet voor niets staat aan het begin, bij het museum, een kunstwerk met kassei in een wiel verwerkt. In 1973 kwam de Ronde van Vlaanderen hier voor het eerst langs en sindsdien is de 2,4 km lange kasseistrook bijna jaarlijks opgenomen in het parcours, wat voor een enorme volkstoeloop zorgt. Zij die tijdens dit tochtje koste wat het kost hun flandrienambities willen botvieren, komen hier aan hun trekken. Van de Taberna Romana naar Hof De Moriaan kunnen ze zich een echte ‘kasseifretter’ voelen, een Tom Boonen in hun diepste ‘velodromen’.
In de streek van Zottegem werden een aantal belangrijke archeologische vondsten gedaan. Eeuwen geleden bevond er zich immers een Romeinse nederzetting. In het Provinciaal Archeologisch Museum van Zuidoost-Vlaanderen wordt verhaald hoe de mens in de prehistorie, de Gallo-Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen in landelijk Vlaanderen leefde. Op een moderne didactische manier kun je hier kennismaken met de klimatologische en historische evolutie van de streek in de Gallo-Romeinse periode. Wie wil weten hoe de Gallo-Romeinse Zuidoost-Vlaming at en dronk, ploegde en zaaide, bouwde en woonde, is hier aan het juiste adres. Het paradepaardje van dit museum is de Merovingische collectie. In kaart, beeld, woord en object worden de krachtlijnen van die periode geschetst. Oorsprong, migraties, godsdienst, taal en materiële cultuur van de Germanen worden op verbluffende manier verteld aan de bezoeker.
Het dorpsplein van Roborst is een van de 13 beschermde dorpsgezichten uit Zwalm. Prehistorische vondsten wijzen op een vroege bewoning van dit gebied. De oudste vermelding keert terug tot in 998 van Bussuth, ontstaan uit het Latijnse buxus. In 1170 staat het dorp vermeld als Rodenbore. Je kan hier niet naast de twee oude dienstgebouwen van het kasteel kijken.
In de schaduw van de Sint-Dionysiuskerk staat het bronzen beeld De Waterkersplukster. Waterkers - in het plaatselijke dialect cresson - is de lokale specialiteit.
In deze voormalige herberg Café de la Gare (1909), tegenover het intussen verdwenen station, ervaar je nog de sfeer van een echt landelijk café.
Hoewel hij er nooit een voet zette, kun je in Velzeke niet naast het beeld van Julius Caesar kijken. Het dorp was vroeger wel een bloeiende Gallo-Romeinse nederzetting, op het kruispunt van twee heirbanen: die van Boulogne-sur-Mer naar Keulen en de verbinding van Bavay naar Gent en de kust. Op het Romeins Plein van Velzeke wuift Julius Caesar ‘ave’ naar de voorbijgangers.
In dit winkeltje worden waterkers en afgeleide producten verkocht. Even verder liggen de grachten waarin het lokale 'goud' wordt geteeld en geplukt. Voor de biologische teelt van waterkers is namelijk zuiver, stromend water nodig. Het brongebied langs de Borstekouterstraat is dan ook een uiterst geschikte teeltbodem.
Van de 17de tot de 20ste eeuw kende Sint-Denijs-Boekel een bloeiende handschoennijverheid.
Wielerliefhebbers zullen de Haaghoek zeker kennen van het parcours van de Ronde van Vlaanderen. Ook de Omloop Het Nieuwsblad en tal van andere wedstrijden passeren hier.
Wandelaars en wielertoeristen zijn hier meer dan welkom voor een verkwikkend drankje of een frisse pint.
Roborst nestelt zich in het pastorale heuvellandschap van de Zwalm. De kleine dorpskern wordt beheerst door de Sint-Dionysiuskerk, met zijn sierlijke, klokvormige toren. Aan de overzijde van de straat is er een majestueuze toegangspoort naar een kasteeldomein, maar helaas kun je van het neoclassicistisch bouwwerk zelfs geen glimp opvangen.